Tijdens de 3e Europese netwerkenbijeenkomst over de wereldwijde crisis[1] in Brussel parallel gehouden met de G20 Pittsburgh-top zijn diverse Europese netwerken van maatschappelijke organisaties, sociale bewegingen en NGO’s overeengekomen om een gezamenlijke campagne op te zetten voor de democratische herstructurering van Financiën ten dienste van de sociale rechtvaardigheid en ecologische duurzaamheid.

Frankrijk en Duitsland zijn er in geslaagd om het voorstel van een financiële transactiebelasting (FTT) de facto in de Pittsburgh-verklaring van de G20 te laten opnemen. Het IMF heeft een mandaat om voor de volgende top een rapport voor te bereiden over instrumenten om de financiële sector een "eerlijke en substantiële bijdrage te laten betalen in verband met de kosten overheidsinterventies om het bancaire systeem te herstellen". (Punt 16 van de verklaring van Pittsburgh).

Een positieve stap.

Vermits van de Franse socialist Dominique Strauss-Kahn, die aan het hoofd van het IMF staat, verondersteld kan worden dat hij open staat voor een belasting op transacties, mogen we verwachten dat het voorstel zal worden uitgevoerd. Niet alleen Sarkozy, maar Mitterand en Chirac waren al aanhangers van een soortgelijke belasting, de Tobintaks. De Tobintaks, had echter enkel valutatransacties als grondslag voor de belasting, terwijl de de financiële transactie taks (FTT) ook obligaties, aandelen, derivaten. enz... omvat.

Er is een buitengewone kans voor het maatschappelijk middenveld om gedurende de komende periode van de FTT een van haar prominente punten te maken om druk van onderaf uit te oefenen en om de FTT niet als de oplossing voor alles voor te stellen,, maar als een speerpunt binnen een campagne voor de regulering van de financiële markten naar aanleiding van de huidoge financieel-economische crisis.

Deze taks biedt veel economische en politieke hefboomeffecten :

1. Het heeft een regulerend potentieel. Het draagt bij om speculatie tegen te gaan, zal de financiële sector doen krimpen en aldus bijdragen tot het doorbreken van de dominantie van de financiele sector over de gehele economie en samenleving.

2. Het heeft een sterke verdeel-, of sociale rechtvaardigheidsdimensie : deze crisis te laten betalen door diegenen die van het systeem profiteerden en verantwoordelijk zijn voor de crash.

3. Aangezien het vraagstuk van de staatsschuld en wie de rekening om uit de crisis te geraken gaat betalen de komende jaren bovenaan de agenda zal staan, met druk op de overheidsuitgaven en met name het snijden in de sociale budgetten (hetgeen we nu al ervaren), hebben we met de FTT een krachtig instrument om te zeggen "Laat hen betalen voor de crisis". De FTT is een krachtig alternatief in dat opzicht.

4. De FTT kan ook zeer belangrijk worden voor de ontwikkelingslanden, in de vorm van mogelijke inkomsten uit de taks, maar vooral doordat de taks zal bijdragen tot een betere controle op de financiële sector en tot het voorkomen van grote financiële crisissen waarvan de ontwikkelingslanden het zwaarste slachtoffer worden.

5. Er is een sterke politieke impuls met Sarkozy, Merkel en Oostenrijk die het idee ondersteunen. Ook de voorzitter van de Europese Commissie, Barroso, en Almunia, de EU-commissaris voor economische en monetaire zaken, zijn net als de Britse minister van Buitenlandse Zaken Miliband voorstander. En vermits België al sinds juli 2005 een Tobintaks ingeschreven heeft in de wet (de enige in de wereld trouwens), mogen we veronderstellen dat ons land, hoewel geen lid van de G20, daar ook eindelijk eens wat voor gaat lobbyen binnen de Europese Unie.

6. Er zijn al een hoop bondgenoten in vakbonden, NGO’s en sociale bewegingen voor een valuta transactie taks en ook de media zijn er mee bekend.

7. Er zijn in al die jaren over deze kwestie al veel studies uitgevoerd, en een pak expertise opgebouwd. We kunnen daarop verderwerken en moeten niet beginnen vanaf nul.

Op dit moment zien wij drie belangrijke uitdagingen :

1. Alle nieuwe aanhangers van de FTT hebben een zelf-vernietigingsmechanisme in het voorstel ingebouwd : ze zeggen dat het voorstel alleen mogelijk is op mondiaal niveau. Dit is onjuist. Natuurlijk, het zou leuk zijn om een wereldwijde FTT te hebben, maar het zou al een sterke impact hebben als het wordt uitgevoerd in een belangrijke valutazone , bijvoorbeeld de eurozone. Het is hetzelfde als met het Kyoto-protocol, je kan ook iets doen zonder de steun van de Verenigde Staten. We moeten dit argument sterk maken.

2. Het maatschappelijk middenveld moet flexibel zijn en haar strategie aanpassen aan de nieuwe situatie. Dit betekent niet dat mensen hun eigen agenda moeten opgeven maar dat we een manier moeten vinden om dit op een intelligente manier te combineren met ons gebruikelijke werk. We moeten dit niet gewoon even noteren en daarna direct opnieuw overgaan naar “onze” orde van de dag, we moeten proberen onze agenda’s en middelen te herschikken.

3. Politici zoals Merkel en/of Sarkozy liggen niet in de bovenste schuif in veel van onze sociale bewegingen, en wij weten hoe moeilijk het is toe te geven dat ze ook iets kunnen doen dat niet per se slecht is. Maar als er een zo duidelijke kloof is binnen de elites moeten we die posities die we al sinds tien jaar aanhouden sterk maken, zelfs als we daarin Merkel en Sarkozy steunen.

Naast de Financiële Transactie Taks, zal de campagne ook principes bevorderen over hoe de bancaire sector te reorganiseren en controle uit te oefenen op het schaduw-banksysteem met inbegrip van de toxische derivaten. Het zal ook gemeenschappelijke activiteiten en acties opzetten rond de EU hefboomfondsenrichtlijn die in 2010 op de politieke agenda van het Europees Parlement en de EU-regeringen zal staan. Deelnemers aan de conferentie doen een beroep op groepen binnen de civiele maatschappij om de druk van onderuit te verhogen. De crisis is verre van voorbij. Er breekt een periode van strijd aan over de toekomst van de economie en de gehele samenleving. De terugkeer naar ’business as usual’ kan nog worden voorkomen.

Indien uw organisatie in de nabije toekomst een kampanje ter ondersteuning van een mondiale FTT wil ondersteunen, gelieve hierop te antwoorden a.u.b.

Dan houden we u in de komende weken en maanden op de hoogte van mogelijke ontwikkelingen.

Rudy De Meyer
Diensthoofd Studiedienst - Koepel van de Vlaamse Noord-Zuidbeweging - 11.11.11
Lid van Financieel Actie Netwerk (FAN)
Actief in ENOFAD (European Network on Finance and Development)
Rudy.demeyer@11.be
www.11.be
Tel.02/5361161

Eric Goeman
Woordvoerder Attac Vlaanderen
Coördinator Financieel Actie Netwerk (FAN)
Actief in ENOFAD (European Network on Finance and Development)
Eric.goeman@attac.be
www.vl.attac.be
Mobiel.0476/990714

[1] Het Europese Crossover Netwerk over de mondiale crisis is een gezamenlijk georganiseerde ontmoetingsruimte waarin Europese netwerken, zoals het Europese Attac Netwerk, ENOFAD, Eurodad, Friends of the Earth Europe, het Seattle to Brussels Netwerk, het Europese Anti-Poverty Network, TNI , SOMO, CBRM, enz. hun werk aangaande de mondiale crisis bediscussiëren en coördineren. De eerste bijeenkomst van deze ruimte had plaats in Parijs in januari 2009.